Cham

Hoe het begon…

De feestzaal van de lagere school loopt stilaan vol.  Wilfried poogt zich staande te houden in deze bonte mengelmoes van nationaliteiten.  Tussen twee ontvangsten door even opzij gaan staan om de welkomstzinnen in het Frans, Engels en Duits eens te herhalen en enkele ogenblikken later te doen alsof dit allemaal vlot over de lippen komt.  Nog vlug eens nippen aan een pint en hop naar de volgende

“Gäste aus Deutschland” roept iemand naar Wilfried. Even naar de deelnemerslijst gekeken en “Ha, herzlich willkommen, gute Fahrt gehabt ?”  Voor hem staan een pientere jongeman en een klein, vrolijk kijkend mannetje.  Dat mannetje luistert naar de naam frater Otmar, de jongeman is Karl-Heinz Steinmann.  Hun zwaar accent verraadt dat ze uit Beieren komen en ietwat onwennig draaien ze hun vingers rond hun eerste glas bier waar ze bijna doornijpen.  Ze zijn in Beieren gewoon van grote slokken te nemen en niet zomaar een zwelgsken van 25 cl.

Voorzichtig raken ze aan de praat.  Ze blijken afkomstig te zijn uit Cham, een stadje aan de rand van het Beierse Woud en daar beheren ze een Sudienheim en een Realschule.  En ze hebben zopas hun oudleerlingenbond boven de doopvont gehouden.  Op 23 en 24 juni 1973 hadden ze een “Treffen” van hun oud-leerlingen georganiseerd en op 7 juli van hetzelfde jaar had de officeële stichtingsvergadering plaats gevonden en waren de statuten en de samenstelling van het bestuur bekendgemaakt.  We hebben dus de voorzitter en de broeder-assessor op bezoek.

Is het nu hun bezoek aan Antwerpen en Bokrijk, is het de Vlaamse gastvrijheid, de Bourgondische tafel, of de overvloed aan streekbieren?  Eén zaak is zeker, de Beierse afvaardiging wil van geen wijken weten.  Een verbroedering dringt zich op.  En lang laat die niet op zich wachten.  De annalen noteren dat van 1 tot en met 4 november “eine Delegation” van Pius X naar Cham is afgezakt om de jumelage op poten te zetten.  Concreet vertaalt dit zich meteen in een bezoek van het Kolping-Musik van Cham aan onze Pinksterfeesten van 1974.  De muzikanten verzorgen de eucharistieviering, maken een rondgang door Zele en luisteren op twee plaatsen de Pinksterfeesten op.  De Chamer Zeitung van 13 juni 1974 noemt de verbroedering een feit.

Een lang leven beschoren?

Zal het nu wel allemaal koelen zonder blazen?  Een bevlieging zonder verder gevolg?  Vergeet het!  Op 2 augustus 1975 vergapen 6000 “begeisterte Besucher” zich aan de Zeelse Vlasarbeiders die samen met de maristenfamilie opstappen tussen muziekkapellen en Trachtengroepen uit het heel Duitssprekend Europa.
Zele is op het Volksfest 1975 vertegenwoordigd door 160 deelnemers waaronder oud-leerlingen, leerkrachten, sympathisanten, Minnezangers, Koreo Piko en burgemeester Avil Geerinck in het “Klingendes Cahm”.  De ontvangst is er ronduit spetterend.  De lange buffettafels, het heen en weer wiegen in de biertent, de officiële ontvangsten en de soms lange toespraken die Duitsers zo graag horen.  Zou het ooit nog zo goed kunnen?

De periode van het heen en weer rijden breekt aan: een afvaardiging uit Cham op de aanwezigheid van het Kolping-Musik smaken om mis en feesten op te luisteren.  Het draaiboek van hun verblijf en hun optreden is minutieus voorbereid.
zo mag Magampel de tap doen en héél gul wordt hun voor dit werk één gratis consumptie voorzien.  In de Gazet van Zele verschijnt zelfs een Duitse tekst waarin de voorzitter van het Kolping-Musik, Aloïs Gross, dankt voor het aangename verblijf in Zele.

Bij zo’n gelegenheden worden altijd geschenken uitgewisseld.  Zeelse gezinnen die bij deze verbroedering ooit betrokken waren, herken je onmiddellijk.  zij hebben allemaal een stenen bierpot op de kast staan.  En indein je de Beierse huiskamers zou doorlichten, prijkt aan menige muur een houten schoen en staat er wel ergens een Rubbens-jeneverfles verloren.  Later komen de reuzegrote bierflessen in de mode.

1976 is echter een zeer belangrijk jaar voor Pius X.  De school bestaat namelijk 25 jaar.  Dit heeft niet rechtstreeks wat met Cham te maken, maar toch laten de Chamers ook deze gelegenheid niet voorbijgaan om zwaarbeladen met geschenken af te zakken.  En ze hebben niet alleen cadeaus in hun tas, maar in hun binnenzak bevindt zich een uitnodiging voor Koreo-Piko.  Onze dansers treden dan ook op tijdens het Volkfest van 29 juli tot 2 augustus 1976.  Het Jahresbericht 75/76 (het jaaroverzicht van de Maristen-Realschule van Cham) getuigt nog van een ander, heel interessant initiatief.  Om jonge mensen de kans te geven in een andere omgeving te leven en de taalkennis wat bij te schaven, wordt er een uitwisselingsproject op touw gezet.  Een tiental leerlingen van bij ons verblijven een week in een Chamse gastfamilie en tien jonge Beiers verblijven in Zele.  Voor herhaling vatbaar?

Een jaartje later zijn ze er weer, de Beiers.  Ditmaal zijn ze heel enthousiast over een bezoek aan de Leeuw van Waterloo, de stad Brussel en de Vlooienmarkt van Antwerpen.  De verbroedering heeft zich ondertussen zo sterk doorgezet dat twee mensen het een goede gedachte vonden aan deze “Partnerschaft” een blijvend teken te geven.  Een week voor Pinksteren heeft namelijk in de Sint-Ludgeruskerk het huwelijk plaats van Kristine D’hooge met Max Wagner, de tweede voorzitter van de oudleerlingenbond.  Zij hebben elkaar leren kennen tijdens de royale ontvangst in 1975 en zijn bij elkaar gebleven.  Tijdens hun pinksterverblijf zien de mannen van Cham de huwelijksfilm de revue passeren en ze nemen op hun terugreis Kristine mee die Cham als haar neiuwe heimat moet leren kennen.

Als je het programmaboekje van de reis van het Kolping-Musik even doorbladert, dan merk je dat men in het zuiden van Duitsland niets aan het toeval overlaat.  Alles wat je meot meehebben, alles wat je kan overkomen, alles wat toegelaten of verboden is, wordt op papier gezet.  De kaartspelers op de bus wordt zelfs aangeraden kleingeld mee te nemen en een hemd met borstzakje om dit kleingeld in op te bergen!  De afstand die de bus af te leggen heeft en de tijd die hij daarvoor nodig heeft, wordt pietepeuterig uitgemeten.  En wat uit de latere dankbrieven ook blijkt, het schema is precies verlopen zoals gepland.  In 1979 moet men zelfs rekening houden met een uur tijdsverschil, omdat Duitsland aanvankelijk niet meedoet met het zomeruur.

Treffen ze elkaar niet in Zele of Cham, dan zijn er nog de Europese of wereldcongressen om de banden te verstevigen.  In Glasgow bezinnen ze zich in 1979 samen over de maristiaanse levenswijze in de huidige maatschappij.  In het “Treffpunkt Maristenschule” van oktober 1979 vinden we zelfs het verslag van onze allereigenste Linda Van den Berghe.

Het begon met Champagnat, zal burgemeester De Bruyne het voleindigen?

1980 is het Champagnat-jaar.  Vijfentwintig jaar eerder had Paus Pius XII de stichter van de maristencongregatie immers zalig verklaard.  In 1817 had Champagnat in Lyon enkele jonge mannen verzameld om de jonge mensen te onderrichten, zonder complimenten.  Duizenden jonge mannen zij in zijn spoor getreden en hebben honderdduizenden leerlingen in de klas gehad.
Leerkrachten en leerlingen snoven destrijds iets op van zijn spiritualiteit.  Overal ontstaan maristenfamilies.  Ook Zele heeft dit gekend.  Het begrip wordt ruim geïnterpreteerd en allen die betrokken zijn bij de school – de Minnezangers, Koreo Piko, Allegro, de medewerkers van de Pinksterfeesten, enz. – voelen zich lid van deze familie.  Over de inhoud van dit begrip wordt in Cham van 31 mei tot 6 juni 1980 gecongresseerd.  Een droge bedoening, die congressen?  Helemaal niet.  Vooreerst noemt men het in Cham een “Freundschaftstreffen”.  Cham heeft voor die dingen zowat zij vaste ingrediënten: een heimatavond met volksdans en -muziek, calorierijke Beierse kost en het vocht uit de ontelbare dorpsbrouwerijen.  Een rondreis in het Beierse Woud mag nooit ontbreken en toen was een bezoek aan het IJzeren Gordijn echt in trek.  Tussendoor barbecues, ontvangst op het stadhuis, bezoeken aan een of andere historische stad.  Maar de hoofdbrok blijft toch werken tijdens de vele werkvergaderingen.  De Zeelse delegatie bestaat uit Wilfried De Paepe, nationaal voorzitter van de oudleerlingenbonden, André Burm, Luc De Cock en Robert De Paepe.

De besluiten van dit congres doen hier niet ter zake, maar één zaak wordt zeker vastgelegd.  Men zal de banden Zele-Cham weer verstevigen, 1983 zal trouwens een jubileumjaar worden van 10 jaar verbroederen.  Een delegatie gaat daarom in de herfstvakantie van 1981 de weg effenen.
Foto’s laten wel eens vermoeden dat voor Luc De Cock, Paul Vermeir, Paul Van Malderen en Wilfried De Paepe de wegen niet altijd zo recht lopen, toch nemen deze mannen bijwijlen de touwtjes stevig in handen : in 1983 bieden zij een grandioos programma aan.  Op dat jubileum verschijnt burgemeester De Bruyne met de burgemeesterssjerp.

Cham

Waar de grootste stroom van het Beierse Woud het Chamerbekken doorsnijdt, ligt een klein schilderachtig standje.  Het is Cham, hoofdstad van een Kreis.  Wie de stad langs de Biertoren binnenkomt, meent in een middeleeuws stadje te zijn beland, doch dit is niet zo.  Cham doet modern aan, ook al blikt het terug op een duizendjarige geschiedenis.  Het heeft een centrumfunctie en de middenstand vaart er wel, want vele inwoners van de omliggende dorpen komen er hun aankopen doen.  Vele toeristen slapen er, om vandaar hun tochten naar het Beierse Woud aan te vangen.  Ze bezoeken daar de Grosse Arber, de Arbersee, de glasblazerijen en de bossen.  De stad is bekend om zijn jaarlijks weerkerend Volksfest met een traditionele stoet die de naam van de stad voor een paar dagen doet veranderen in “Singendes, Klingendes Cham”.

Het is in dit Cham dat de maristen in 1923 het Studienheim Sankt Josef openden.  De woelige nazi-jaren joegen hen in 1937 op de vlucht, maar in 1946 kwamen ze terug.  In 1961 richtten ze een middenschool op die in 1966 erkend werd als Maristen-Realschule Cham.  Een Realschule houdt zowat het midden tussen ons ASO en TSO.  Door gebrek aan broeders hebben de maristen hun Studienheim onlangs opgegeven.  Vermelden we nog dat de maristen sinds 1914 in Duitsland actief zijn.  Het waren Duitse broeders uit Arlon die bij het begin van W.O. I ons land dienden te verlaten en die zich vestigden in Recklinghausen.

Het Jubileumjaar

“Hoe was het in België ?” vroeg men aan Frater Otmar bij zijn terugkeer van de Jubileumviering. “Guur, maar hartelijk” was zijn antwoord. Met het gure was het weer bedoeld, met het hartelijke de sfeer van de Pinksterfeesten, de ontvangst en de viering. Op 20 mei 1983 waren ze gearriveerd en ondergebracht in hotels of in de gastfamilies die stilaan een traditie opgebouwd hadden. Het Kolping Musik was ook meegekomen en had zich in Zele duidelijk laten kennen : een optreden op het Marktplein op zondagvoormiddag en een muzikale wandeling samen met de vlaggezwaaiers van Koreo Piko door enkele Zeelse straten.

“Zijn ze dat nu met wie we gaan verbroederen” was de vraag. Het hing in de lucht. Het gemeentebestuur bood een officiële ontvangst aan op het gemeentehuis en de traditionele foto op de trappen mocht niet ontbreken. De voorzitter van de Chamse oud-leerlingen bond houdt het nog bij de verbroedering van de twee scholen maar blikt toch ook al even vooruit : aan deze verbroedering mag geen einde komen. Tussen haakjes weze gezegd dat Wilfried De Paepe juist op deze gezegende dag ziek moest vallen, de bloemen waren voor zijn echtgenote Hilde. Werd de weg dus geëffend ? Ja en neen, want op 11 mei 1983 laat burgemeester De Bruyne een brief bezorgen aan zijn collega in Cham waarin hij een officiële uitnodiging om als gemeente Zele deel te nemen aan het spel “Cham, ohne Grenzen” afslaat. De reden is dat de verbroedering alleen maar de twee scholen betreft en niet de gemeenten. Toch wenst hij de evolutie van het vriendschapsgebeuren op de voet te volgen en als echte politicus vernoemt hij terloops al datgene wat hij al gedaan heeft om de banden nauwer aan te halen. Uiteindelijk zal de turnkring ‘Vlug en Vroom’ van deze invitatie gebruik maken om haar grenzen te verleggen. Alle hoop ligt nu nog in Cham zelf.

Eerste tekenen van een officiële verbroedering

Burgemeester De Bruyne reist mee met de tweede grote Chamreis van 3 tot 8 augustus 1983. In zijn spoor volgt tevens schepen Marcel De Waele. Onze burgemeester doet een eerste oproep tot officiële verbroedering Tijdens zijn toespraak bij de ontvangst in de Realschule horen we hem zeggen : “Als burgemeester van Zele, wil ik dan ook een oproep doen om die jarenlange verbroedering een officieel karakter te geven. Misschien is het ogenblik gekomen dat de officiële culturele raden van Zele en Cham zich eens rond de tafel zouden zetten om een officiële verbroedering tot stand te brengen. Het spreekt vanzelf dat de delegaties van de twee oudleerlingenbonden als motor zouden optreden om deze besprekingen tot een goed einde te brengen, want zonder hun medewerking is dit een onbegonnen taak”. De oudleerlingenbonden zwollen van trots, de werkers van het eerste uur voelden zich beloond. Zij zouden aan de basis leggen van de eerste verbroedering van Zele met een buitenlandse stad. Je zou voor minder. Hoopvol startten we het Chamer Volksfest. Weerom was eer de rondrit door het Beierse Woud met de glasblazerij, het meer aan de Grote Arber en, niet te vergeten, het IJzeren Gordijn vlak door het station van Eisenstein. Wie kon toen denken dat dit zes jaar later helemaal zou opgeruimd worden ! Op de vrije dag maakten we nog eens kennis met een ‘Weissen Bier’ en de ‘hepsekneute’. En ‘s avonds de feesttent binnen en vol van de ‘Stimmung und gute Laune’ genieten van de literzware ‘Mass’potten en ‘Einprositten’ op de tonen van het Münchener orkest. Het kon niet anders of Wilfried moest dit dirigeren. Op zondag keek heel Cham zijn ogen uit. Hoe stijlvol Koreo Piko ook Vlaanderen tot leven bracht met vlaggezwaaien en een uitbeelding van ‘den vos Reynaerde’ in de stoet, alle belangstelling ging naar reus Cesar die armen zwaaiend en zich vooroverbuigend de Chamse menigte aan het lachen bracht. Men had de mensen wijs gemaakt dat drie mannen, in elkaars nek gezeten, de reus torsten. Bewondering ten allen kant.

En burgemeester Zimmermann van Cham was in zijn nopjes ook al gaven we de brave man twee houten klompen ten geschenke. Als je weet dat de man ten koste van zijn twee benen ternauwernood aan de hel van Stalingrad was ontsnapt, was het geschenk misschien niet helemaal passend. “Ik zal er het stadion mee rondlopen” grapte hij toch. Er was ook nog aan andere burgemeester, een Nederlander, uit het Brabantse Chaam. Het zou dus een driemanschap kunnen worden ! Helaas, ook Duitse burgemeesters moeten verkozen worden. En burgemeester Zimmermann die Zele zeer genegen was voelde reeds aan dat zijn politieke einde naderde. Cham had juist verkiezingen achter de rug en bij de nieuwe coalitie zij Zimmermann niet meer aan de bak komen. Zijn enthousiasme voor de verbroedering was hiermee bekoeld en zijn opvolger heeft nooit meer de draad opgenomen. Een verloren kans ! Doch hiermee verloren Chamenaars en Zelenaars hun moed niet. Het volgende jaar waren ze alweer present op de Pinksterfeesten.

En maar verder congresseren

In 1985 krijgen we het laatste grote gebeuren in Cham. Europa wordt uitgenodigd voor het achtste Europese congres van de oud-leerlingen van de maristenscholen. Zele was toen nog volop een school in de geest van Marcellinus Champagnat. Om die geest levendig te houden togen Monique Inghels, Luc De Cock, Paul Vermeir en Wilfried De Paepe naar Cham. In echte maristenstijl werden zachte onderwerpen sereen afgehandeld. Hoe vormen broeders, leerkrachten, leerlingen, ouders, oud-leerlingen een echte gemeenschap ? Hoe beleven we de eenvoud ? Hoe moeten we een Maristenfamilie opvatten ? Want overal in Europa voelde men de drastische vermindering der broeders en wou men de spiritualiteit kost wat kost verder zetten. Een geloof dat men later op vele plaatsen heeft opgevouwen. De Belgische delegatie liet zich flink opmerken door heel wat amendementen die later in de slotresoluties werden opgenomen.

Als ontspanning hebben ze in die kant van Beieren hun vaste gewoontes. Zo stond weer eens het Beierse Woud als ‘Tagesausflug’ geprogrammeerd. Blijkbaar hadden de Zeelse deelnemers daar genoeg van want op de foto’s zien we hen in Passau, het Beierse Venetië. Aan de getuigenissen te zien ging het er echt luimig aan toe, die dagen.

En de toekomst?

Na 1985 loopt het wat terug. De contacten zijn eerder sporadisch en van privé-aard. Koreo Piko zakt in 1988 wel nog eens af voor een optreden in de Stadthalle. In 1989 zien we onze Duitse vrienden weer op het Eruropese Congres van Lyon en in 1997 brengt Cham een tegenbezoek aan de vrienden van Koreo Piko. En daar waren ook mensen van de oudleerlingenbond op af gekomen en zo zagen ouwe getrouwen elkaar weer en werden de banden weer aangesmeed met de belofte 1998, het zilveren jubileum van de verbroedering, niet ongemerkt voorbij te laten gaan. En zo geschiede. Een Zeelse afvaardiging is in juni weer naar Cham vertrokken, voor een vriendentreffen. Misschien blijft het vuur branden.

30 jaar partnerschap met Cham

Van 3 tot en met 5 oktober was een ruime delegatie van de Maristen Realschule uit Cham te gast in Zele voor de viering van 30 jaar partnerschap Zele-Cham. Sinds de Oud-leerlingenbond OUD & NIEUW in 1973 het 5de Europees Congres van de oud-leerlingen der Maristenscholen organiseerde te Zele, is er een hechte vriendschapsband tussen beide scholen ontstaan. Tal van uitwisselingen en bezoeken gaven dit partnerschap verder vorm. Voor een volledige opsomming verwijzen we graag naar het historisch overzicht.

De dertigste verjaardag van dit partnerschap kon natuurlijk niet onopgemerkt voorbijgaan. OUD & NIEUW stak de handen uit de mouwen om samen met de besturen van Koreo Piko en De Minnezangers, de gasten uit Beieren te trakteren op een aangenaam feestprogramma.

Cultureel programma

Op vrijdag 3 oktober werden de gasten ’s morgens verwelkomt met een uitgebreid ontbijtbuffet, voorbereid en stijlvol opgediend door leerlingen van het OLV-Instituut. Na een verpozing in de gastfamilies trok het hele gezelschap in de namiddag richting Gent. Guido Geerinck gidste de groep in zijn geëigende stijl doorheen het historisch stadscentrum en doorspekte zijn vakkundige uitleg met de nodige anekdotes en straffe verhalen.

In het Kapittelhuis werd halt gehouden voor een heerlijke Gentse waterzooi, waarna de dassen gerecht werden voor het concert in het kader van het Festival van Vlaanderen in de Sint-Baafs Kathedraal. Hoofdbrok vormde de 9de symfonie van Beethoven; een heel toepasselijk werk voor deze gelegenheid. De avond werd afgesloten met een pint bij een oud-leerling herbergier.

Zaterdagmorgen was er een academische zitting in het museum Zeels Erfgoed. Tijdens de zitting werd de infobrochure ‘Zele – Cham, 30 jaar partnerschap’ voorgesteld, waarna onze Duitse vrienden op sleeptouw werden genomen doorheen het verzorgde Zeels museum. Dit officiële luik van de viering werd afgesloten met een receptie aangeboden door het gemeentebestuur, waarvoor van harte dank.

Hoog tijd dan voor een frisse neus en een stevige hap. Bij de zoektocht naar een fijne locatie was ons oog gevallen op Zele-Dijk; een goede keuze zo bleek. Het middagmaal smaakte overheerlijk en de fikse wandeling doorheen het Zeelse groen was verkwikkend.

Vervolgens ging het in versneld tempo naar de Sint-Ludgeruskerk voor een feestelijke dankviering, opgeluisterd door de Minnezangers.

’s Avonds werd er opnieuw verzameld voor een bezoek aan de Zeelse kermis. Met een grote groep oud-leerlingen, Minnezangers en leden van Koreo Piko bezochten we de verschillende ‘attracties’ op de markt. Het werd een zeer gezellige (en lange) avond; tussen pot en pint werden opnieuw de nodige afspraken gemaakt voor een tegenbezoek. Koreo Piko kreeg zelfs een officiële uitnodiging om de nieuwe productie Peter & Wendy in Cham op te voeren.

Gerust kropen we die nacht in bed… het zou niet bij die 30 jaar blijven!

Ook langs deze weg graag hartelijk dank aan iedereen die meewerkte aan de realisatie van dit feestweekend en aan al diegenen die – van dichtbij of veraf – de voorbije jaren betrokken waren bij het partnerschap Zele-Cham.